Κόλαση η αραβική άνοιξη είπε ο ποιητής Άδωνις

[ ARti news / Ελλάδα / 10.01.17 ]

Κάθε φορά που ανοίγει το θέμα της αραβικής άνοιξης, φέρνει στο μυαλό του τη λέξη «κόλαση». Μέσα από τα έργα του τονίζει το πλήγμα που υφίσταται το δημοκρατικό πολίτευμα από τη στέρηση δικαιωμάτων της γυναίκας. Στρέφεται ενάντια στην κουλτούρα της εξουσίας και θεωρεί απαραίτητο τον διαχωρισμό κράτους - θρησκείας. Ανήκει στους στοχαστές που ασκούν κριτική τόσο στο Ισλάμ όσο και στη Δύση. 

Ο ποιητής Άδωνις από τη Συρία, επί χρόνια φαβορί για Νόμπελ Λογοτεχνίας και καταδικασθείς σε φυλάκιση στην πατρίδα του λόγω των προοδευτικών πολιτικών του πεποιθήσεων, υποστηρίζει ότι οι ποιητές «πρέπει να είναι αντικαθεστωτικοί». Πιστεύει πως η αντισυστημική τους στάση είναι εκείνη που τους τοποθετεί σε ένα περιθώριο, ένα είδος εξορίας. Έτσι θεωρεί ότι είτε ζει στη Βηρυτό είτε στο Παρίσι, «διαφορά δεν υπάρχει». 

«Ποτέ δεν υποστηρίζω ένα καθεστώς. Ποτέ δεν θα είμαι υπέρ ενός καθεστώτος, ακόμη κι εάν ο πατέρας μου είναι πρόεδρος σε αυτό. Ένας δημιουργός πρέπει να είναι αντικαθεστωτικός», επισήμανε σε συνομιλία του με δημοσιογράφους πριν από την ομιλία του στη Στέγη Γραμμάτων και Τεχνών, την Τρίτη. 

«Δεν μπορούμε να επικαλούμαστε τη θρησκεία για επανάσταση»

«Η αραβική άνοιξη έχει γίνει κόλαση. Μοιάζει με αντιεπανάσταση. Το πρόβλημα είναι η καταστροφή των χωρών της αραβικής άνοιξης. Η βία είναι ο πρώτος λόγος στον οποίο οφείλεται η αποτυχία της. Δεν αναδείχθηκε ποτέ το ζήτημα της απελευθέρωσης των γυναικών. Δεν μπορούμε να μιλάμε για επανάσταση και να καλούμε τους αμερικανούς να χτυπήσουν τη χώρα μας. Δεν είναι δυνατόν να ζητάμε από μια χώρα που είναι η πεμπτουσία της διαφθοράς, όπως η Σαουδική Αραβία, να βοηθήσει. Δεν μπορούμε να επικαλούμαστε τη θρησκεία για μια επανάσταση, η επανάσταση βρίσκεται ενάντια στη θρησκεία», ανέφερε εξηγώντας τους λόγους για τους οποίους η αραβική άνοιξη ήταν μια «ανεφάρμοστη ιδέα» μακριά από τα σύνορα των ουσιαστικών ελευθεριών. Δεν μίλησε μόνο για ψευδαισθήσεις και λάθος εκτιμήσεις, αλλά για βαθιά ριζωμένες αρρωστημένες λογικές. 

Ο ποιητής, που το 1956 εγκατέλειψε την πατρίδα του και τα τελευταία 30 - περίπου - χρόνια διαμένει στο Παρίσι, ανέφερε για τον Μπασάρ Αλ Άσαντ ότι ασκούσε μια απολυταρχική πολιτική σε μια χώρα όπου δεν υπήρχαν οι απαραίτητοι θεσμοί για να υποστηριχθεί η αξία της δημοκρατίας. 

«Και στην Αμερική όμως ουσιαστική δημοκρατία δεν υπάρχει. Το χρήμα είναι η κινητήριος δύναμη. Δημιούργησαν τις ISIS και Αλ Κάιντα. Στόχος της Δύσης είναι να δυτικοποιήσει την Ανατολή. Ας μην ξεχνάμε ότι ο αραβικός κόσμος είναι η γέφυρα ανάμεσα στη Δύση και την Άπω Ανατολή. Ο πόλεμος ενάντια στις χώρες της Μέσης Ανατολής μοιάζει με τον πόλεμο ενάντια στην Κίνα», επισήμανε και εξήγησε ότι για να γίνει κατανοητή η υφιστάμενη συνθήκη στις χώρες του ισλαμικού κόσμου, πρέπει να μελετηθούν προσεχτικά οι κινήσεις Ευρώπης και ΗΠΑ. 

«Μπανάλ πλέον η έννοια της Ανατολής»

«Ανήκω στους στοχαστές που ασκούν κριτική στη Δύση. Αυτό που λέμε Δύση έχει αποτύχει. Οι πολιτικές Αμερικανών και Ευρωπαίων έχουν ως στόχο να μετατρέψουν την οικουμένη σε παγκόσμια αγορά. Η έννοια της Ανατολής έχει γίνει μπανάλ», ανέφερε και τόνισε ότι ο αραβικός κόσμος δεν γνώρισε δημοκρατία. «Πώς μπορεί να υφίσταται δημοκρατία όταν αγνοούνται τα δικαιώματα των γυναικών; Δεν γίνεται να υπάρξει δημοκρατία στις ισλαμικές χώρες εάν δεν διαχωρίσουμε το κράτος από τη θρησκεία». 

Με απαισιοδοξία μίλησε για το μέλλον και διερωτήθηκε εάν η Ελλάδα του Ηράκλειτου, του Αριστοτέλη και του Πυθαγόρα μοιάζει με την Ελλάδα του σήμερα. Ανέδειξε, δε, την ανάγκη μετατροπής του κόσμου σε παγκόσμιο πανεπιστήμιο, μια που η Δύση «απομακρύνθηκε από τις δημοκρατικές αξίες παρόλο που θεμελιώθηκε πάνω σε αυτές». 

Έχοντας ασκήσει κριτική στα κράτη που δεν έχουν προβεί στον διαχωρισμό ανάμεσα σε θρησκεία και κράτος, ο Άδωνις επισήμανε ότι η δημοκρατία λειτούργησε στον δυτικό κόσμο όταν συντελέστηκε ο διαχωρισμός αυτός. 

«Δημοκρατία σημαίνει αναγνώριση της διαφορετικότητας. Στον αραβικό κόσμο κάτι τέτοιο δεν υφίσταται. Γυναίκες και χριστιανοί στερούνται δικαιωμάτων. Η μονοθεϊστική θρησκεία έχει βάλλει στο περιθώριο τη γυναίκα», επισήμανε για να προσθέσει ότι το τζαμί θα πρέπει να λειτουργεί ως χώρος λατρείας και όχι ως χώρος πολιτισμού. 

«Η ποίηση βρίσκεται στον αντίποδα της θρησκείας»

«Η αραβική ποίηση ασκεί κριτική στη μουσουλμανική πίστη. Στην ιστορία του αραβικού κόσμου δεν έχουμε πιστούς στην ποίηση. Η ποίηση βρίσκεται στον αντίποδα της θρησκείας. Η ποίηση αποτελεί αντικείμενο καταδίωξης. Δεν ασκώ κριτική στους μουσουλμάνους, αλλά στην εξουσία και την κουλτούρα της εξουσίας που συνεχίζει να κυβερνά. Επιβάλλεται η κριτική προς την κουλτούρα του Ισλάμ. Συνδέεται με το χρήμα», δήλωσε χωρίς όμως να παραδέχεται ότι η ποίηση μπορεί να αλλάξει ουσιαστικά τον κόσμο. 

Αναφερόμενος στους έλληνες ποιητές, με ενθουσιασμό μίλησε για τον Γιάννη Ρίτσο καθώς ήταν «ο σημαντικότερος κομμουνιστής ποιητής». 

Από τη διεθνή σκηνή της ποίησης, επέλεξε να αφιερώσει μέρος της ομιλίας του στον ρώσο Βλαντίμιρ Μαγιακόφσκι μια που «δεν υπήρχε κανείς σαν αυτόν που τόσο έντονα και ευφυώς να έχει μιλήσει για επανάσταση». 

«Ο πολιτισμός είναι δύσκολο να προσδιοριστεί στον ισλαμικό κόσμο. Τα σχολεία ακολουθούν μια παραδοσιακή λογική, ενώ η ποίηση περιθωριοποιείται. Στις δημοκρατικές χώρες ο διάλογος ανάμεσα στο παραδοσιακό και μη είναι ανοιχτός», κατέληξε υπογραμμίζοντας για άλλη μια φορά τη σημασία αποδοχής απόψεων που ξεφεύγουν από το πλαίσιο του ευκολοχώνευτου. 

Ελισάβετ Σταμοπούλου-in.gr