Εργάσιμη Κυριακή και διαζύγιο στα ...γεράματα

[ Κώστας Κάππας / Ελλάδα / 19.05.17 ]

Τόκιο, Ιαπωνία πριν από αρκετό καιρό. Κοινωνική συζήτηση με ντόπιους φίλους και θέμα τα διαζύγια. Γκρινιάζω ότι στην χώρα μου τα διαζύγια κάνουν ένα peak, ένα μέγιστο, σε νεαρές ηλικίες, «και που λέτε, θεωρώ απαράδεκτο να παντρεύονται οι νέοι βιαστικά, χωρίς να γνωρίσει ο ένας τον άλλο, να κάνουν παιδιά μάνι-μάνι και αυτά, από την μία μέρα στην άλλη να βρίσκονται σε μονογονεϊκή οικογένεια, χωρίς την πατρική ή την μητρική φιγούρα στο κάδρο».

Γέλασαν και μου ανέλυσαν την πραγματικότητα στην χώρα τους: Στην Ιαπωνία, η πολιτική πολλών επιχειρήσεων να ισοπεδώνεται εργασιακά όλη η εβδομάδα και να καταπατάται η «ιερότητα» του σαββατοκύριακου,  είναι πολύ παλιά και όσο πάει χειροτερεύει.

Καθώς ο εργαζόμενος πρέπει για λόγους φυσικής αντοχής να παίρνει μία ημέρα OFF την εβδομάδα, ενώ η επιχείρηση δεν κλείνει καμμία ημέρα, τα ρεπό μοιράζονται. Άλλος λείπει την Δευτέρα, άλλος την Κυριακή, άλλος την Πέμπτη, κ.λπ.  Ως εδώ καλά, ή μάλλον κακά. Τα παιδιά όμως δεν έχουν σχολείο συγκεκριμένες ημέρες (σαββατοκύριακο) την εβδομάδα και ο γονέας δεν είναι εκεί. Επίσης ποιός διασφαλίζει ότι η μητέρα που δουλεύει π.χ. σε κατάστημα νεωτερισμών και ο πατέρας σε τραπεζική υπηρεσία, συμπίπτει να έχουν την ίδια ημέρα ρεπό; Μπορεί επί χρόνια (και αυτό συμβαίνει στην Ιαπωνία), η γυναίκα να είναι ελεύθερη τις Πέμπτες και ο άνδρας τις Δευτέρες.

Όπως έχει καταντήσει η ζωή, άγχος, τρέξιμο, ατελείωτες μετακινήσεις και υπερωρίες, διαφορετικές ημέρες αργίας, το ζευγάρι (ιδίως) στο Τόκιο  στην ουσία δεν συναντιέται ποτέ. Κοντά στην συνταξιοδότηση και ιδίως μετά την σύνταξη αρχίζουν και περνούν αρκετό χρόνο μαζί, αρχίζουν να γνωρίζονται πραγματικά και συχνά ανακαλύπτουν ότι …δεν ταιριάζουν. «Το ζευγάρι δεν έχει κτίσει κοινά όνειρα για να τα συζητήσει. Οι γυναίκες - σύζυγοι βλέποντας για πρώτη φορά τον άντρα τόσες πολλές ώρες να μπερδεύεται στα πόδια τους, συχνά εμφανίζουν μία σειρά ψυχοσωματικών συμπτωμάτων, ενώ μερικές σκέφτονται ακόμη και την αυτοκτονία», λέει ο Nobuo Kurokawa, εξειδικευμένος ιατρός στην διαχείριση άγχους σχετιζόμενου με την συμβίωση. Είναι κωμικοτραγικό ή μάλλον σκέτο τραγικό, να βλέπεις την γιαγιά και τον παππού, «δύο ξένους στο ίδιο σπίτι» να προσέρχονται στα δικαστήρια, αιτώντας διαζύγιο.

Μαθηματικοποιώντας τις παραπάνω κοινωνικές διαπιστώσεις, αρχίζει να ηχεί ο συναγερμός: ο ρυθμός διαζυγίων αυξάνεται ταχύτερα για τα ηλικιωμένα ζευγάρια, παρά για οποιαδήποτε άλλη ηλικιακή ομάδα. Πράγματι, το 2008, από τα 248.000 ζευγάρια που πήραν διαζύγιο στην Ιαπωνία, τα 142.000 είχαν παιδιά 20 ετών και άνω. Εάν συνδυάσει κανείς το γεγονός ότι η μέση ηλικία πρώτου γάμου στην χώρα είναι τα 31 έτη για τους άνδρες και τα 29,5 έτη για τις γυναίκες, ανακαλύπτει εύκολα ηλικίες κοντά και μετά την σύνταξη. Μια επιπλέον αναζήτηση (μελέτη του Υπουργείου Υγείας της χώρας), έδειξε ότι ο ρυθμός των διαζυγίων σε ζευγάρια παντρεμένα για περισσότερα από 30 χρόνια αυξήθηκε κατά 800% από 1973 έως το 1997 και κατά 300% την τελευταία δεκαετία.

Η Ιαπωνία είναι παγκοσμίως γνωστή για δύο πράγματα: α) το οικονομικό της θαύμα (με πραγματική σκλαβιά των εργαζομένων με τις ευλογίες του Κράτους, καθώς το δημόσιο χρέος – έναντι των ίδιων των ιαπωνικών επιχειρήσεων, αγγίζει το 250% του ΑΕΠ) και β) την βαθιά συντηρητικότητα της κοινωνίας, ιδίως σε θέματα οικογένειας. Οι ιάπωνες κοινωνιολόγοι συμπέραναν ότι σε μεγάλο βαθμό το διαζύγιο και η άξαφνη μοναξιά στην τρίτη ηλικία, δεν είναι παρά το κόστος (μεταξύ άλλων θυσιών) το οποίο πληρώνουν οι  εργαζόμενοι για να επιτευχθεί το περίφημο «ιαπωνικό θαύμα».

Στην φτωχή Ελλάδα που θέλει να βγει από τα μνημόνια, μήπως μαζί με τους ανέργους, τους ανασφάλιστους αρρώστους, τους ψυχοπαθείς και τους ΑΜΕΑ, η θυσία της Κυριακής των εργαζομένων και ο κίνδυνος για μοναχικό θάνατο στο τέλος της ζωής, δεν είναι παρά τα αναγκαία ερείπια που συσσωρεύονται ως τίμημα για την, πάσει θυσία, καπιταλιστική ανάπτυξη;

*Ο Κώστας Κάππας είναι καθηγητής Ιατρικής Φυσικής - Ακτινοφυσικής του Πανεπιστημιακού Νοσοκομείου Λάρισας και του Ιατρικού Τμήματος Πανεπιστημίου Θεσσαλίας